Ludność Giecza to nie wojownicy

giecz-kostnBadania antropologiczne szkieletów z gieckiego cmentarzyska z XI-XII w. dowodzą, że tutejsza ludność, wbrew pozorom, nie trudniła się wojaczką. Amanda M. Agnew i Hedy M. Justus z Uniwersytetu Stanowego w Ohio wskazują na ślady, jakie odcisnęła na kościach ciężka codzienna praca fizyczna a tylko z rzadka urazy bojowe.

Giecz zajmował wyjątkowe miejsce w monarchii pierwszych Piastów. Był to jedyny gród w ziemi gnieźnieńskiej, który nienaruszony przetrwał okres militarnej ekspansji poprzedników Mieszka I i rozbudowywany zachował wysoką pozycję w państwie Bolesława Chrobrego. Według Kroniki Galla Anonima gród mobilizował ogromną liczbę wojów – 300 pancernych i 2000 tarczowników. Wydawać by się mogło, że w takim razie to tutaj mieszkali wojowie, którzy najpierw wyruszyli na podbój Wielkopolski a potem brali udział w kolejnych bitwach.

Pierwsze wykopaliska w Gieczu rozpoczęły się w 1949 r. i trwały z przerwami do 1966. Potem archeolodzy wrócili w to miejsce w roku 1999 i pracowali do 2008. Od 2003 zbieraniem i badaniem szkieletów z tutejszego cmentarzyska zajmują się antropolodzy Agnew i Justus. Przebadali w sumie 275 pochówków, z czego większość zachowała się w dobrym stanie. Według naukowców tak duża próba jest wystarczającą podstawą do wyciągania wniosków odnośnie kondycji fizycznej ogółu tutejszej ludności.

Większość osób pochowanych na cmentarzysku dożyła dorosłości (65%). Znaczna liczba zmarła jednak już w wieku dziecięcym – 17% szkieletów mieści się w przedziale 0-4 lata. Antropolodzy uważają jednak, że tak wysoka śmiertelność wśród dzieci była typowa dla tamtych czasów. Tylko 4% mieszkańców dożyło późnej starości, przez którą rozumie się wiek powyżej 50 lat a więc daleki od dzisiejszego wieku emerytalnego.

Porównując płeć osobników okazuje się, że mężczyźni mieli większą tendencję do umierania za młodu niż kobiety. Aż dwie trzecie wśród osób starszych to przedstawicielki płci pięknej.

Posiadając informacje o Gieczu jako jednym z najważniejszych ośrodków militarnych w państwie należało się spodziewać wielu śladów urazów bitewnych. Tymczasem zaledwie 3,4% dorosłych osobników posiadało widoczne uszkodzenia kości, które można by zakwalifikować jako efekt przemocy. Dało się zauważyć, uszkodzeń ciała nieznacznie przybywało z wiekiem i dotyczyły one głównie korpusu i kończyn górnych. Dane te każą wykluczyć, by ludność chowana na gieckim cmentarzysku była stale zaangażowana w udział w konfliktach zbrojnych.

97% spośród stwierdzonych urazów nie miało związku z przemocą. To znacznie więcej niż np. w porównaniu z populacją z niedalekiego stanowiska w Poznaniu-Śródce. Wskazane urazy to następstwa ciężkiej pracy fizycznej związanej głównie z zajęciami rolniczymi.

cmentarzysko_03

Cmentarzysko w Gieczu (fot. Rezerwat Archeologiczny w Gieczu)

Należy wykluczyć, by większość ludności Giecza składała się z wojowników. Mieszkańcy byli głównie rolnikami. Ciężka codzienna praca pozostawiła po sobie ślady prawie w jednakowym stopniu na szkieletach mężczyzn jak i kobiet. Zajęcia kobiece raczej nie były więc mniej wymagające fizycznie.

Agnew i Justus kontynuują swoje badania. W przyszłości zamierzają skupić się na ustaleniu urazów związanych z wykonywaniem konkretnych zawodów, przebywanymi chorobami oraz na zróżnicowaniu społecznym i relacjami pokrewieństwa. Uzyskane dane zostaną porównane z innymi populacjami zamieszkującymi Polskę i Europę.

Więcej szczegółowych informacji można znaleźć w artykule  Preliminary investigations of the bioarchaeology of Medieval Giecz (XI–XII c.): examples of trauma and stress opublikowanym w Anthropological Review Vol. 77 (2) / 2014.

Autor tekstu: Grzegorz Antosik

Podziel się

  • Facebook
  • Twitter
  • Email
  • Google Plus
Ten wpis umieszczono w kategorii Wydarzenia i otagowano jako , , , , , , , . Dodaj link do ulubionych. Dodaj komentarz lub zostaw trackback: Trackback URL.

Skomentuj

Twój adres email nie zostanie opublikowany i nie będzie rozpowszechniany.

Możesz używać następujących tagów i znaczników HTML <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

*