Serbowie w Bitynii

bityniaW aktach Soboru w Trullo, który miał miejsce na przełomie roku 691/692 w Konstantynopolu, wśród wymienionych uczestników znajdujemy postać Izydora, „niegodnego biskupa Gordoserby w prowincji Bitynia. Biskupstwo to pojawiło się wtedy w źródłach po raz pierwszy. W przeważającej opinii obejmowało ono Słowian przesiedlonych do Azji Mniejszej z Półwyspu Bałkańskiego w czasie jednej z akcji przesiedleńczych zarządzonych przez cesarza bizantyńskiego, które odbywały się w VII wieku.

Dr Predrag Komatina z Instytutu Studiów Bizantyńskich Serbskiej Akademii Nauk i Sztuk uważa, że można dookreślić wiele informacji na ich temat. Według niego chodzi tu konkretnie o Serbów z okolic Tesaloniki przemieszczonych do temu Opsikon niewiele wcześniej przez Justyniana II.

Na ślad tej migracji naprowadza nas Teofanes. Jego informacje potwierdzają patriarcha Nicefor i Jerzy Mnich. Według ich relacji Justynian II w roku 688/689 najpierw zaatakował Bułgarów a potem Słowian i dotarł aż do Tesaloniki. Podbitych i zniewolonych wysłał następnie do temu Opsikon w Azji Mniejszej. Wydarzenie to musimy zapamiętać, by za chwilę do niego wrócić.

Bitwa pod Sebastopolis

Trzy lata później, w roku 692, cesarz postanowił wykorzystać chwilową słabość Arabów i rekrutował spośród wspomnianych Słowian trzydziestotysięczną armię, którą nazwał „wybrańcami. Przywództwo nad nimi objął Nebulus, który poprowadził ich do Sebastopolis w Armenii. Tam doszło do starcia z Arabami, z początku zwycięskiego. Jednak dowódca wrogiej armii, Muhammad, przekupił Nebulusa. W następstwie tego 20 tysięcy słowiańskich żołnierzy połączyło się z Arabami i wspólnie zniszczyli bizantyjskie zastępy.

Justynian II srogo pomścił tę zdradę. Leukatē w bityńskiej Zatoce Nikodemii stało się areną rzezi. 10 tysięcy Słowian pozostałych w cesarskiej armii zostało wymordowanych wraz z ich rodzinami.

Jak zauważa Predrag Komatina, niedługo po obsadzeniu Słowian w temie Opsikon w 688/689 r., na Soborze w Trullo pojawia się „biskup Gordoserby w prowincji Bitynia. Tem Opsikon to właśnie część prowincji Bitynia. Rzeź Słowian po klęsce pod Sebastopolis rozegrała się również na terenie Bitynii, niedaleko jej stolicy – Nikodemii. Komatina przywołuje również zachowaną do naszych czasów pieczęć Justyniana II datowaną na 694/695 r. należącą do nadzorcy słowiańskich jeńców z prowincji Bitynia. Wszystkie te fakty dają solidną podstawę, by uznać, że naprawdę Bitynię w czasie Soboru w Trullo zamieszkiwała na tyle liczna grupa Słowian, by reprezentować mógł ich własny biskup.

Serbowie spod Tesaloniki

Pozostaje pytanie, czy da się potwierdzić, że ci Słowianie mogli być konkretnie plemieniem Serbów. Komatina uważa, że tak. Jak piszą Teofanes i patriarcha Nicefor, Justynian II podbił Słowian dotarłszy aż do Tesaloniki. W De administrando imperio Konstantyna Porfirogenety znajdujemy historię przybyłych z północy Serbów, którzy osiedlili się na mocy dokumentu cesarza Herakliusza (610-641) „w temie Tesalonika, w Serblii, która wzięła stąd swą nazwę. Nie zagrzali tam jednak długo miejsca i udali się w inne rejony Bałkanów. Niemniej albo część z nich pozostała, albo wróciła, gdyż miasto w okolicy Tesaloniki znane jest po dziś dzień jako Serwia nad Bystrzycą. W każdym bądź razie bityńska Gordoserba mogła wziąć nazwę od Serbów przesiedlonych spod Tesaloniki.

Posiadanie własnego biskupstwa było jednak fenomenem tamtych czasów. Ani inni Słowianie w Azji Mniejszej biskupstw nie posiadali, ani władze bizantyńskie nie prowadziły wśród nich akcji chrystianizacyjnej. Skoro jednak Justynian II nazwał rekrutów do swojej słowiańskiej armii wybrańcami, to według Komatiny nie mogli być oni poganami.

Artykuł Predraga Komatiny pt. Settlement of the Slavs in Asia Minor during the rule of Justinian II and the Bishopric τῶν Γορδοσέρβων ukazał się na łamach Belgrade Historical Review, Vol. V (2014). Publikacja została przygotowana w ramach projektu Tradicija, inovacija i identitet u Vizantijskom svetu (Tradycja, innowacja i tożsamość w świecie Bizancjum) wspieranego przez Ministerstwo Edukacji i Nauki Republiki Serbii.

Autor tekstu: Grzegorz Antosik

Podziel się

  • Facebook
  • Twitter
  • Email
  • Google Plus
Ten wpis umieszczono w kategorii Publicystyka i otagowano jako , , , , , , , , , , , , , , , , . Dodaj link do ulubionych. Dodaj komentarz lub zostaw trackback: Trackback URL.

Skomentuj

Twój adres email nie zostanie opublikowany i nie będzie rozpowszechniany.

Możesz używać następujących tagów i znaczników HTML <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

*