Lagertha i wojowniczki wikingów

LathgerthaLagertha to nie tylko fikcyjna postać znana z serialu Wikingowie. Skandynawską wojowniczkę o takim imieniu znał XII-wieczny kronikarz Sakso Gramatyk. Zresztą nie tylko ją jedną – podobne jej kobiety miały stawać do walki całymi grupami.

Zapisy źródłowe wspierane są przez kolejne odkrycia archeologiczne. Znamy kobiece pochówki wyposażone w broń i figurki uzbrojonych kobiet. Pomimo tego wszystkiego istnienie wikińskich wojowniczek wciąż wydaje się wątpliwe.

Według Gesta Danorum Sakso Gramatyka, szwedzki król Frø najechał Norwegię, zabił tamtejszego władcę Siwarda a kobiety z jego rodziny zamknął w domu publicznym. Na wieść o tym, by pomścić swego dziadka Siwarda, do Norwegii przybył Ragnar Lodbrok. Wtedy po jego stronie stanęły kobiety upokorzone przez Frø – przybrały na siebie męski ubiór i chwyciły za broń. Ich przywódczynią była Lagertha.

Trudne związki wojowniczych kobiet

Pod wrażeniem jej osoby Ragnar postanowił pojąć ją za żonę, choć z początku wybranka grała niedostępną – poszczuła go niedźwiedziem i ogarem. Z małżeństwa tego urodził się syn Fridleif i dwie córki. Później jednak Ragnar porzucił Lagerthę i powrócił do Danii, gdzie poślubił inną kobietę. Mimo to Lagertha przybyła mu później na pomoc w wojnie domowej. Jednak w następstwie kłótni śmiertelnie raniła go grotem włóczni ukrytym w sukni. Potem uzurpowała sobie jego władzę.

Czy Lagertha istniała naprawdę? Sakso zapisywał jej imię jako Lathgertha, co było latynizacją skandynawskiego imienia Hlaðgerðr. Kobieta o tym imieniu pojawia się w sagach o królu Halfdanie. Lagerthę identyfikuje się też czasem z boginią Thorgerdą, żoną władcy Hakona Sigurdssona żyjącego w Hlaðir. Dolina Gaular, gdzie żyła Lagertha, położona była niedaleko centrum kultu Thorgerd. Najprawdopodobniej więc Sakso zainspirował się jakąś legendą.

walkirie_z_tisso

Brosza z walkirią z Tissø, Dania (fot. Vang Petersen)

Sakso był zafascynowany motywem wojowniczych kobiet, który wielokrotnie się u niego przewija. Wpływ mogły mieć na niego antyczne mity o Amazonkach. Kobiety takie, jak np. walkiria Sigrdrífa/Brynhilðr, nazywane bywają skjaldmær, czyli „niewiasta od tarczy”, „tarczowniczka”. Jedną z najsłynniejszych wojowniczek jest/są znane z sagi dwie postaci o imieniu Hervor. Z inną bohaterką sag, Audr, mąż rozwiódł się, gdyż nie podobało mu się, iż zachowywała się i ubierała jak mężczyzna. Na to Audr skoczyła na niego z mieczem, dając mu w ten sposób do zrozumienia, jak bardzo nie na miejscu są takie seksistowskie uwagi.

Groby i figurki wojowniczek

Koronnym dowodem zdawać by się mogły pochówki wojowniczek. Jak do tej pory nie udało się nigdy odkryć kobiecego grobu, gdzie denatka wyposażona zostałaby w miecz. Z broni najczęściej u kobiet znajdujemy topory (choć ogólnie bardzo rzadko mają jakąkolwiek broń) a wśród nich konkretny typ H według klasyfikacji Petersena. Mogły one jednak pełnić jakieś funkcje domowe lub rzemieślnicze. Z kolei włócznie mogły mieć znaczenie magiczne. Był to atrybut walkirii i kobiety z włócznią być może pełniły jakieś funkcje rytualne w czasie pogrzebów.

walkiria

Figurka walkirii z Hårby, Dania (fot. Asger Kjærgaard/Odense Bys Museer)

Wyobrażenia wojowniczek znajdujemy na słynnej tkaninie z Oseberg. Znane są również z tzw. „brosz z walkiriami” – widzimy na nich zwykle po lewej stronie uzbrojoną kobietę na koniu a po prawej nieokreśloną postać w sukni trzymającą tarczę. Naukowcy toczą jednak spór, czy są to wizerunki wojowniczek czy raczej postacie mitologiczne.

Zapewne wśród wikingów czasem trafiały się kobiety równie wojownicze jak ich mężowie, nie było to jednak częste zjawisko. A kobiety takie jak Lagertha znamy dziś dzięki legendom, jakie rozbudowały wokół nich sagi.

Zobacz również:

Badania DNA ujawnią skąd pochodził Rollo

Polacy zachęcają do poznania islandzkich sag (recenzja: Sagi islandzkie)

Co wkrótce powiedzą nam sagi

Znamy drugie osiedle wikingów w Ameryce

Autor tekstu: Grzegorz Antosik

Podziel się

  • Facebook
  • Twitter
  • Email
  • Google Plus
Ten wpis umieszczono w kategorii Publicystyka i otagowano jako , , , , , , , , . Dodaj link do ulubionych. Dodaj komentarz lub zostaw trackback: Trackback URL.

Jeden Komentarz

  1. gabi
    Opublikowano 15 kwietnia 2016 o 11:27 | Link

    Już Ibrahim Ibn Jakub pisał o Amazonkach, może są to zniekształcone wieści o wikińskich kobietach wojowniczkach? A co do grobów, no cóż mogli je chować jako kobiety a nie mężczyzn – dlatego nie chowano je w stroju bojownika z orężem…

Skomentuj

Twój adres email nie zostanie opublikowany i nie będzie rozpowszechniany.

Możesz używać następujących tagów i znaczników HTML <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

*