Kamień runiczny z Jelling króla Gorma to fałszerstwo

jellingstonesJeden z dwóch słynnych kamieni runicznych z Jelling to prawdopodobnie fałszerstwo. Pomnik wystawiony przez Gorma, pierwszego duńskiego króla, upamiętniający jego małżonkę, Tyrę, wykazuje cechy bardziej typowe dla późniejszych czasów. Autentyczność zabytku poddaje w wątpliwość prof. Birgit Sawyer z Uniwersytetu w Uppsali.

W Jelling w Danii znajdują się dwa kamienie runiczne: mniejszy – Gorma Starego oraz większy – jego syna Haralda Sinozębego. Fundację kamienia Gorma, pierwszego króla Danii, datowało się dotąd około roku 955. Napis na nim brzmi w tłumaczeniu: „Król Gorm wystawił ten pomnik Tyrze, swojej żonie, ozdobie Danii”. Ma to być najstarszy zabytek, na którym pojawia się nazwa Danii (TANMARKA[R]).

W artykule opublikowanym przez Sawyer w listopadzie na Academia.edu historyk stwierdza: „Inny fakt, który wymaga większej uwagi to to, że kamień Gorma wykazuje młodsze cechy niż Haralda. Inskrypcja Gorma ma znaki rozdzielające pomiędzy słowami, podczas gdy Haralda zawiera słowa pisane razem (kurmfaþursin; aukaft), a gdzie inskrypcja Gorma ma pisownię monograficzną (þusi; þurui), Haralda ma diagraficzną (þausi; þaurui), prawdopodobnie oddającą dyftongi.”

Birgit Sawyer stawia kilka pytań, które nie znajdują satysfakcjonującej odpowiedzi. Kamień Haralda od początku stał pośrodku między dwoma kurhanami. Nie wiadomo gdzie stał kamień Gorma, który odnaleziono dopiero w XVI w. Kronikarze opisujący duńskich władców, Saxo Gramatyk i Sven Aggesen, nic nie wiedzą o tym, by Gorm przeżył swoją żonę Tyrę. Trudno również wytłumaczyć dlaczego Gorm nakazał upamiętnić w ten sposób swoją małżonkę, skoro nie był to powszechny obyczaj w tych czasach. Co decydowało o wyjątkowości tego małżeństwa?

Do opinii tej przychylił się już Vladimir Rybakov z Rosyjskiej Akademii Nauk:

- Wiemy, że wiele średniowiecznych statutów jest fałszerstwami – skomentował artykuł Sawyer na sesji Academia.edu – nie były wystawione przez osoby, które są wymienione w tekście jako ich autorzy. To samo pytanie nie zostało postawione w kwestii kamieni runicznych. Czy mogą istnieć kamienie, które nie zostały zrobione i ufundowane przez tych ludzi, którzy są wymienieni w inskrypcjach? Jeśli tak, wtedy kamień Gorma, który wydaje się być młodszy niż Haralda powinien być po prostu potraktowany jako późniejsze fałszerstwo.

Z późnej epoki wikingów znamy ponad 3 tys. inskrypcji runicznych na kamieniach i skałach. Spośród inskrypcji, które poddają się interpretacji około 2050 znajduje się na terenach szwedzkich, ok. 200 w Danii i ok. 50 w Norwegii.

Większość z nich była fundowana przez właścicieli ziemskich. Ich duże zagęszczenie w szwedzkiej dolinie jeziora Melar wiąże się zapewne z chęcią ogłoszenia decyzji o przyjęciu chrześcijaństwa, która miała tutaj charakter dobrowolny. Większość napisów podkreśla osobę donatora oraz jego związek z upamiętnianą osobą.

Drugi z kamieni runicznych z Jelling został wystawiony przez Haralda Sinozębego na cześć swoich rodziców – Gorma i Tyry – pomiędzy kopcami, które, jak do niedawna sądzono, miały być miejscami ich pochówków. Ostatnie wykopaliska w Jelling wykazały jednak, że północny kurhan nie zawiera komory, w której złożono ciało króla Gorma zanim jego syn przeniósł je do kościoła. Co za tym idzie nie wiemy ani gdzie pochowano Gorma, ani jego małżonkę Tyrę.

Swoje tezy, choć wysuwane już wcześniej bez większego echa, Birgit Sawyer ogłosiła w artykule opublikowanym na Academia.edu A Vindication of a New Perspective on the Late Viking-Age Rune-stones in Scandinavia; ‘Denmark’ and the Jelling monuments. Sesja, w której można go komentować dobiegnie końca za 16 dni.

Autor tekstu: Grzegorz Antosik

Podziel się

  • Facebook
  • Twitter
  • Email
  • Google Plus
Ten wpis umieszczono w kategorii Publicystyka i otagowano jako , , , , , , , . Dodaj link do ulubionych. Dodaj komentarz lub zostaw trackback: Trackback URL.

Skomentuj

Twój adres email nie zostanie opublikowany i nie będzie rozpowszechniany.

Możesz używać następujących tagów i znaczników HTML <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

*