Czy Państwo Islamskie wywodzi się od asasynów?

isisW komentarzach dotyczących Państwa Islamskiego często natrafiamy na informację, że jego ideologia wywodzi się z wcześniejszych muzułmańskich ruchów, takich jak sekta asasynów. Terror miał być ich metodą działania już w średniowieczu a wiele zamachów odbiło się głośnym echem nie tylko w świecie islamu, ale i w Europie. Wszystko wydaje się więc jasne. Czy jednak naprawdę Państwo Islamskie można wywodzić od asasynów?

Odpowiedzi na pytanie o kontynuację tradycji asasynów w Państwie Islamskim postanowił udzielić na łamach The Conversation dr Farhad Daftary z Instytutu Studiów Ismailickich. W Polsce znane jest tłumaczenie jego książki pt. Ismailici. Zarys historii.


Asasyni, czy też nizaryci, istnieją do dzisiaj. Stanowią odłam ismailitów (ugrupowanie religijno-polityczne szyitów) uznający linię imamów wywodzącą się od Nizara.

Nizar zginął w roku 1095 walcząc o prawowitą schedę po swoim ojcu, fatymidzkim kalifie Al-Mustansirze. Irańscy ismailici odrzucili wtedy zwierzchnictwo egipskich Fatymidów i podążyli za władcami Alamutu uznając nieżyjącego Nizara za imama istniejącego, choć nieobecnego, który powróci w przyszłości.

Nizaryci początkowo walczyli z sunnickimi Wielkimi Seldżukami i odnieśli sporo sukcesów, głównie w Iranie, ale też w Iraku i Syrii. Na dłuższą metę nie mieli jednak żadnych szans ze zdecydowanie przeważającym liczebnie przeciwnikiem, zaczęli więc uciekać się do skrytobójstwa. Zabijali przede wszystkim przywódców politycznych i militarnych.

Dlatego dr Daftary wskazuje na pierwszą istotną różnicę – ismailici nigdy nie stosowali terroru wobec cywili, w tym kobiet i dzieci, ani nie angażowali się w masowe niszczenie dobytku, jak robią współcześni terroryści.

Poza tym metody skrytobójcze nie były wynalazkiem ani wyłączną cechą nizarytów. Stosowało je w tym czasie wiele innych grup muzułmańskich a także krzyżowcy.

Swoją złą sławę nizaryci zyskali głównie w opowieściach uczestników wypraw krzyżowych. Większość zabójstw o poważniejszym znaczeniu była automatycznie łączona z asasynami. Historie o ich rekrutacji i szkoleniu były całkowicie zmyślone – nie znajdziemy ich w żadnym ówczesnym źródle muzułmańskim. Ostatecznie wersję legendy o irracjonalnych zabójcach pozbawionych strachu rozpowszechnił w Europie Marco Polo.

Określenie „asasyn” wywodzi się z arabskiego słowa hashish. Jednak we wszystkich arabskich źródłach określenie to stosowano pejoratywnie do ismailitów, jako do „ludzi swobodnie się prowadzących”. Nie oznaczało ono, że faktycznie palili haszysz, ani tym bardziej, że oszałamiali się nim przed dokonaniem zabójstwa. To wszystko były tylko europejskie legendy.

marcopolo

Ilustracja z relacji o podróżach Marco Polo „Opisanie świata” prezentująca fikcyjną scenę odurzania swych uczniów przez imama Alâ al Dîn Muhammad (fot. Wikimedia, Wikimedia Commons)

Państwo nizarytów z ośrodkiem w twierdzy Alamut istniało od roku 1090 (objęcie władzy przez pierwszego ich przywódcę – Hasana-i Sabbah) do 1256 (podbój mongolski). Polityka tam prowadzona różniła się znacznie od tej w dzisiejszym Państwie Islamskim. Hasan-i Sabbah był wykształconym teologiem. Ismailickie fortece posiadały nie tylko wybitną militarną architekturę i systemy irygacyjne, ale również wyposażone były w biblioteki posiadające znaczne kolekcje manuskryptów, dokumentów i przyrządów naukowych.

Swoim naukowym patronatem obejmowali nie tylko samych ismailitów, lecz także sunnitów a nawet nie-muzułmanów. Zachowywali tolerancję wobec wspólnot innowierczych. Dzisiejsi ismailici kontynuują tę tradycję i reprezentują sobą jedną z najbardziej rozwiniętych i oświeconych społeczności wśród muzułmanów. Wszystko to, jak podkreśla dr Daftary, nie ma nic wspólnego z ideologią Państwa Islamskiego, głoszącego śmierć nie tylko wobec wyznawców innych religii, ale nawet wobec wyznawców innych doktryn w obrębie islamu.

Autor tekstu: Grzegorz Antosik

Podziel się

  • Facebook
  • Twitter
  • Email
  • Google Plus
Ten wpis umieszczono w kategorii Publicystyka i otagowano jako , , , , , , , , , , , , , , , . Dodaj link do ulubionych. Dodaj komentarz lub zostaw trackback: Trackback URL.

Skomentuj

Twój adres email nie zostanie opublikowany i nie będzie rozpowszechniany.

Możesz używać następujących tagów i znaczników HTML <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

*