Archiwum Kategorii: Publicystyka

Atlas hydroklimatyczny pomoże wskazać przyczyny kryzysu późnego średniowiecza

rainfall mapsOpracowany przez naukowców z 40 instytucji na podstawie badania słojów drzewa Atlas Susz Starego Świata (Old World Drought Atlas) pokazuje zasięg i nasilenie okresów suchych i mokrych w Europie i części Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu przez ostatnie 2000 lat.

Atlas śledzi m.in. ekspansję w Europie wielkiego głodu w latach 1315-17. Może pomóc wyjaśnić przyczynę zarówno jego, jak i późniejszego tzw. kryzysu późnego średniowiecza.
Kontynuuj czytanie »

Opublikowano również w Wydarzenia | Otagowano jako , , , , , , | Skomentuj

Najstarszy zapis słowa „fuck” pochodzi z 1310 r.

bghqbolcuaah2lhSłowo fuck w obecnym znaczeniu zapisano po raz pierwszy ponad sto lat wcześniej niż dotąd sądzono. Historyk dr Paul Booth z Keele University odnalazł je w aktach sprawy sądowej z 8 grudnia 1310 r. z Chester.

Wezwany do stawienia się przed sądem został wtedy niejaki Roger Fuckebythenavele (Roger Chędożący Pępkiem). Nie ma mowy o pomyłce, gdyż nazwisko pada w dokumentach aż trzy razy. Oskarżony nie stawił się na wezwanie w pierwszym terminie a potem jeszcze 25 maja następnego roku i 28 września – w efekcie został uznany za wyjętego spod prawa.

Kontynuuj czytanie »

Opublikowano również w Wydarzenia | Otagowano jako , , , , , , , , , , | 4 Odpowiedzi

Średniowieczne roboty: od magii do techniki

TRUITT_Plate_27Maszyny przybyły do Europy już we wczesnym średniowieczu. Zegar wodny zdumiewał dwór Karola Wielkiego a tron z ryczącymi złotymi lwami zaskakiwał posłów przybywających do Konstantyna VII. Jednak, jak zauważa Elly R. Truitt w swojej niedawno wydanej książce, Europejczycy przez długi czas nie dostrzegali różnicy między podobnymi automatami a magią.

Średniowieczna Europa była początkowo jedynie odbiorcą a nie producentem podobnych wynalazków. Mosiężny zegar wodny Karola Wielkiego był prezentem wysłanym w 807 r. przez kalifa bagdadzkiego Haruna al-Rashida. Zegar wybijał godziny upuszczając małe metalowe kulki na misę. Zamiast cyferblatu mechanizm pokazywał czas dzięki dwunastu sztucznym jeźdźcom wyskakującym przez malutkie okienka.

Kontynuuj czytanie »

Opublikowano również w Książki | Otagowano jako , , , , , , , , , , , , , , , | Skomentuj

Nowe źródła do religii Słowian

swiatowit 100 lat temu chorwacki slawista Vatroslav Jagić gotów był oddać wszystkie znane mu opracowania naukowe za choćby jedno nowe źródło pisane do religii Słowian. Od tego czasu wskazano ich kilka, jednocześnie można jednak zaobserwować pewne niepokojące zjawisko – część źródeł wymienianych w starych opracowaniach przestała się pojawiać w nowszych. Historycy wpadli w zaklęty krąg analizowania w kółko oklepanego zestawu: Thietmar, Helmold, Sakso i kilku innych znanych średniowiecznych twórców.

Naukowcy podejmujący problem pogańskiej religii Słowian zgodnie przyznają, że zasób źródeł historycznych jest w znacznym stopniu ograniczony. Efektem tego stał się pesymizm badawczy trudny do przezwyciężenia. Mimo to część badaczy zwraca uwagę na nie do końca wykorzystane możliwości interpretacyjne, jakie daje analiza źródeł od dawna już znanych, a tylko pomijanych przez badaczy zajmujących się wczesnośredniowieczną Słowiańszczyzną.
Kontynuuj czytanie »

Opublikowano w Publicystyka | Otagowano jako , , , , , , , , , , , , , , , , , , | 12 Odpowiedzi

Wyjątkowy zabytek cesarzowej-zakonnicy Teodory

teodoraPewne informacje o rządach cesarzowej bizantyjskiej Teodory (1055 – 1056) ujawnia nowe unikatowe znalezisko. Miedziana płytka znaleziona kilka lat temu w Bułgarii przedstawia wizerunek cesarzowej i Świętej Dziewicy.

Bułgarski historyk Nikolai Hrissimov z Uniwersytetu w Wielkim Tyrnowie uważa, że szczegóły wyobrażenia na niej zdradzają, że Teodora pragnęła podkreślić swój wyjątkowy status jako cesarzowej-zakonnicy.
Kontynuuj czytanie »

Opublikowano również w Wydarzenia | Otagowano jako , , , , , , | Skomentuj

Duńskie wyspy słowiańskich piratów

BornholmBornholm, duńska wyspa na Bałtyku, nie była w średniowieczu jednolita etnicznie i kulturowo. Choć nie zachowały się na ten temat żadne źródła pisane ani obco brzmiące nazwy, istnieją podstawy by sądzić, że napływ ludności słowiańskiej istotnie wpłynął na miejscową gospodarkę i kulturę. Archeolog dr Magdalena Naum z Uniwersytetu w Lundzie wykazała, że odkryta ceramika, narzędzia i ozdoby mogą dostarczyć informacji o trwaniu i zaniku tożsamości słowiańskich imigrantów na Bornholmie.

Niepodważalne dowody obecności Słowian na takich duńskich wyspach jak Lolland, Falster i Møn dostarczają różne dziedziny nauki. Tam nie tylko osiedlili się połabscy garncarze, których wyroby zachwycały niemal całą Skandynawię. Wyspy te stanowiły również bazę wypadową dla słowiańskich piratów.

Kontynuuj czytanie »

Opublikowano w Publicystyka | Otagowano jako , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Skomentuj

Barbarzyński Blitzkrieg i powstanie konnych oddziałów specjalnych

avarsW VI w. dokonała się modernizacja rzymskiej armii, która rzutowała na taktyki wojskowe stosowane we wczesnym średniowieczu. Bliztkrieg konnych wojowników awarskich, bułgarskich i słowiańskich wymusił na Rzymianach utworzenie „oddziałów specjalnych” gotowych zapobiegać takim atakom. Te wnioski płyną z najnowszego artykułu znanego mediewisty Florina Curty z Uniwersytetu na Florydzie.

Uwagi zawarte w artykule dają się też odnieść do innych sytuacji znanych z okresów wcześniejszych i późniejszych, gdy szukano sposobów radzenia sobie z szybkimi atakami koczowników, takimi jak inwazja Mongołów w XII i XIII w.

Kontynuuj czytanie »

Opublikowano w Publicystyka | Otagowano jako , , , , , , , , , , , , , , , , | Skomentuj

Era wikingów zaczęła się w Ribe

wiking1Nowe dowody wskazują, gdzie należy szukać początków epoki wikingów. Odkrycia pozwalają wiązać port w duńskim Ribe z wyprawami handlowymi z Norwegii już na początku VIII w. Doktor Søren M. Sindbæk z Uniwersytetu w Aarhus uważa, że to właśnie dzięki podróżom do Ribe Skandynawowie nauczyli się sztuki dalekomorskich wypraw.

Zastosowanie nowoczesnych technik biomolekularnych pozwoliło stwierdzić, jak wyglądał średniowieczny rynek handlu grzebieniem z poroża jelenia. Najstarsze znaleziska takich wyrobów w miejscu rynku w Ribe datowane na 725 r. okazały się pochodzić od jeleni norweskich. Zanim więc wikingowie przypuścili swój słynny pierwszy rajd na Lindisfarne w roku 793 od dawna już prowadzili dalekosiężne morskie wyprawy handlowe.

Kontynuuj czytanie »

Opublikowano w Publicystyka | Otagowano jako , , , , , | Skomentuj