Archiwum Kategorii: Książki

Bolesława Krzywoustego życiowe przypadki

Recenzja: Stanisław Rosik, Bolesław Krzywousty, Chronicon, 2013

krzywoustyBolesław Krzywousty zalicza się w poczet najbardziej znanych i cenionych średniowiecznych władców Polski. Miłośnicy batalii czują się szczególnie ukontentowani znajdując w jego biografii tak wiele historii podbojów. Nieco w kontraście do tego znaczenia dla naszego kraju i ekscytującego życiorysu od dawna żaden historyk nie był zainteresowany poświęceniem mu szerszej publikacji. Tym bardziej biografia Bolesław Krzywousty Stanisława Rosika powinna zostać zauważona i doceniona.

Rosik podzielił książkę na pięć rozdziałów i prolog. Układ rozdziałów jest chronologiczny, za wyjątkiem ostatniego, gdzie znajdziemy ogólny portret Krzywoustego z nieco dalszej perspektywy. I tak najpierw poczytamy o młodości Bolesława, walkach z bratem Zbigniewem, pomorskich podbojach, o śmierci i testamencie, wreszcie o jego „krzywych” ustach i miejscu w panteonie władców.
Kontynuuj czytanie »

Opublikowano w Książki | Otagowano jako , , , , , | Skomentuj

Bezprym: pustelnik i tyran na czele państwa

Recenzja: Błażej Śliwiński, Bezprym. Pierworodny syn pierwszego króla Polski, Avalon, 2014

BEZPRYMMnich pokorny, pustelnik, świętych wspomożyciel. Nieboga niesłusznie oczerniona. Nikt dotąd nie ośmielił się w ten sposób scharakteryzować Bezpryma. Dotąd Bezprym był tyranem, który zagarnął nienależną mu władzę, poganinem, nawet okrutnym psychopatą. Aż przyszedł Błażej Śliwiński i postanowił napisać jego historię na nowo.

Tak rozbieżne poglądy pojawiają się zazwyczaj w przypadku postaci, o których zachowały się szczątkowe informacje. Tak jest rzeczywiście z Bezprymem – właściwie mamy o nim dwie wzmianki. Na takiej bazie opracować biografię na 250 stron wydaje się zgoła niemożliwe. Dotąd mogliśmy przypuszczać, że akurat ten władca Polski monografii się nigdy nie doczeka. Były to jednak błędne przekonania. Kontynuuj czytanie »

Opublikowano w Książki | Otagowano jako , , , , , , , , , | 1 Odpowiedź

Nieznane oblicza Polikarpa

Totentanz Na krótkiej liście utworów polskiej poezji średniowiecznej zdecydowanie wyróżnia się dialog zwany Rozmową mistrza Polikarpa ze Śmiercią. Jednak za klasą artystyczną dzieła nie idzie zainteresowanie badaczy. Grupa mediewistów przełamała ten impas i ponownie uważnie przyjrzała się utworowi i zaprezentowała wyniki tych dociekań.

Owocem naukowej współpracy stała się właśnie publikacja proponująca ustalenie precyzyjniejszego czasu i miejsca powstania Rozmowy, zakreślająca jej kontekst literacki na tle epoki, wzbogacająca listę znanych łacińskich odpisów o cztery kolejne. Zabrano również kolejny głos w sporze toczonym wokół wartości artystycznej dzieła, ocenianej raz lepiej, raz gorzej względem wersji łacińskich i czeskich. Kontynuuj czytanie »

Opublikowano w Książki | Otagowano jako , , , , , , , , , , , , , , , | Skomentuj

Jak Goci wynaleźli swoją tradycję

Recenzja: Robert Kasperski, Teodoryk Wielki i Kasjodor, Universitas, 2013

kasperski„No bo tradycją nazwać niczego nie możesz. I nie możesz uchwałą specjalną zarządzić ani jej ustanowić. Kto inaczej sądzi, świeci jak zgasła świeczka na słonecznym dworze. Tradycja to dąb, który tysiąc lat rósł w górę. Niech nikt kiełka małego z dębem nie przymierza. Tradycja naszych dziejów jest warownym murem, to jest właśnie kolęda, świąteczna wieczerza… To jest ludu śpiewanie, to jest ojców mowa, to jest nasza historia, której się nie zmieni.”

Ten poważny cytat z Misia, filmu skądinąd w zupełnie niepoważny sposób komentującego naszą niedawną rzeczywistość, znakomicie oddaje raczej powszechne przekonanie. Z tradycji nie wypada żartować, bo to jak żart smarkatego podrostka z nobliwego, doświadczonego życiem staruszka. Jeśli więc Robert Kasperski w Teodoryku Wielkim i Kasjodorze stwierdza, że tradycję, wbrew przytoczonemu wyżej cytatowi, można ustanowić, można zmienić, można wymyślić, czy wynaleźć to w wielu wzbudzi niepokój taki żart ze staruszka. Zanim jednak tradycjonaliści rzucą się, by ucinać tę rękę podniesioną na świętość, przyjrzyjmy się argumentom Kasperskiego. Kontynuuj czytanie »

Opublikowano w Książki | Otagowano jako , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Skomentuj

Czy Skrok stworzył literacką fikcję?

Recenzja: Zdzisław Skrok, Czy wikingowie stworzyli Polskę?, Iskry, 2013

czy-wikingowie-stworzyli-polskeCzy wikingowie stworzyli Polskę? Nie. Tym krótkim stwierdzeniem moglibyśmy zamknąć dyskusję. Taka odpowiedź nie zadowoli jednak badacza, który znajduje wikinga nawet po otwarciu lodówki. Już w XIX wieku mieliśmy Karola Szajnochę z pamiętną fiksacją na punkcie Skandynawów budujących Polskę. Dziś jego godnym następcą, do czego sam śmiało się przyznaje, jest archeolog Zdzisław Skrok.

Popularyzatorska praca mająca na celu uwypuklić fakty przemawiające za udziałem wikingów w budowie państwowości na naszych ziemiach musi przykuć szerszą uwagę. Słusznie wyczuło to wydawnictwo Iskry. Jednak znający wcześniejszą twórczość Skroka nie powinni być zaskoczeni jego tezami. Już w Słowiańskiej mocy tworzył teorie o Mieszku I będącym wikingiem i Słowianach w zasadzie nie posiadających własnej religii, bo wszystko jest fałszerstwem albo skandynawską pożyczką. Kontynuuj czytanie »

Opublikowano w Książki | Otagowano jako , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | 18 Odpowiedzi

Pierwsi polscy Żydzi, pierwszy antysemityzm

Recenzja: Hanna Zaremska, Żydzi w średniowiecznej Polsce, Instytut Historii PAN, 2011

Zydzi-w-sredniowiecznej-PolsceW II RP mieszkało ponad 3 mln Żydów, co stanowiło około 10% całej populacji. Wojna dramatycznie zmieniła ten stan rzeczy i dziś mniejszość żydowska zamieszkuje w Polsce w śladowej ilości. Naród ten obecny był w naszym kraju właściwie od tego kraju powstania. Jednak naukowe studia nad tymi średniowiecznymi początkami obecności zamarły wraz z II RP. Najważniejsze prace przed I wojną światową i w okresie międzywojennym napisali Majer Bałaban, Mojżesz Schorr i Ignacy Schiper. Po wojnie poważniejszą publikację przygotował jeszcze Roman Grodecki. I zapadła cisza nad kirkutem.

Dlaczego to wielowiekowe współżycie spadło na stałe na boczny tor zainteresowań badawczych? Dlaczego F. Kupfer i T. Lewicki wydali tylko pierwszy tom Źródeł hebrajskich do dziejów Słowian i nikt nie kontynuował tego dzieła? Oczywiście historią Żydów najbardziej zainteresowani byli sami Żydzi a tych po wojnie w Polsce zabrakło. Historycy polscy zarazem stracili łatwy i bezpośredni kontakt z diasporą i jej żywym językiem. Opracowania mające po sto lat dziś mocno się zdezaktualizowały. Dlatego tak ważne było podjęcie tematu na nowo przez Hannę Zaremską. Kontynuuj czytanie »

Opublikowano w Książki | Otagowano jako , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Skomentuj

Skarb z Głogowa – wyniki najnowszych badań

glogowW dniu dzisiejszym Muzeum Archeologiczno-Historyczne w Głogowie udostępniło publikację pt. Skarb średniowieczny z Głogowa: Analizy specjalistyczne i konserwacja wybranych zabytków. Ujawnia ona wyniki analiz składu chemicznego wybranych monet oraz datowań metodą C14 fragmentów drewna.

- Materiał, z którego wykonano monety pochodzące z drugiej poł. XII – początków XIII wieku to jednolite czyste srebro – powiedział dla Mediewalia.pl autor publikacji Krystian Książek. Przebadano skład chemiczny wybranych 150 monet (z ponad 20 tys. odnalezionych) oraz 7 sztabek i 1 bryłki srebra. W naczyniu ze skarbem zachowały się również resztki kilkunastu drewnianych klepek. Dwie takie próbki drewna przebadane metodą węgla C14 wskazały na daty 985 ± 30 BP oraz 1015 ± 30 BP. Kontynuuj czytanie »

Opublikowano również w Archeologia, Wydarzenia | Otagowano jako , , , , , | 1 Odpowiedź

Jak wykuwała się Małopolska

Recenzja: Jacek Poleski, Małopolska w VI-X wieku, Uniwersytet Jagielloński, 2013

malopolskaDotychczas Małopolsce we wczesnym średniowieczu poświęcono dwie monografie archeologiczne – Elżbiety Dąbrowskiej i Andrzeja Żakiego. Jacek Poleski uznał, że badania postąpiły od tamtej pory (lata 70.) naprzód na tyle, że warto przygotować nową monografię. Dzięki temu otrzymujemy syntezę opisującą, jak kształtowała się Małopolska od momentu zasiedlenia przez słowiańskich kolonizatorów do momentu aneksji przez państwo Piastów.

Całość rozpisana została na 9 rozdziałów. Na początek poznajemy podstawy datowania i charakterystykę osadnictwa. Na bliższą uwagę zasłużyły sobie gospodarka, uzbrojenie i biżuteria. Książkę kończą rozdziały zajmujące się kulturą symboliczną i przemianami kulturowymi. Kontynuuj czytanie »

Opublikowano w Książki | Otagowano jako , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Skomentuj