Nieznane grodzisko z okolic Opatowa

opatow-findW drugiej połowie października w okolicach Opatowa przeprowadzono weryfikacyjne badania wykopaliskowe, które potwierdziły istnienie w tym miejscu, nieznanego dotąd, wczesnośredniowiecznego grodziska. Zespół archeologów z Instytut Archeologii UMCS w Lublinie oraz Działu Archeologicznego Muzeum Okręgowego w Sandomierzu pod kierownictwem dr. Marka Florka i Moniki Bajki natrafił m.in. na nietypowy grot strzały i jamę przypominającą pochówek typu Alt Käbelich.

Możliwe pozostałości grodu zgłosił Delegaturze w Sandomierzu Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków pan Waldemar Harko, miłośnik historii i archeologii. Przeglądając udostępnione w internecie mapy LIDAR zauważył kilka miejsc w pobliżu Opatowa, Sandomierza i Kielc, gdzie mogły się zachować średniowieczne umocnienia.

- Przeprowadzone penetracje terenowe wykazały, że przynajmniej jeden ze wskazanych obiektów może być grodziskiem wczesnośredniowiecznym z zachowanym odcinkowym wałem około 5 metrowej wysokości i usytuowaną po jego zewnętrznej stronie suchą fosą – poinformował Gościa Niedzielnego dr Marek Florek. – Było to zupełnie nieoczekiwane odkrycie, tym bardziej, że z okolic Opatowa i Sandomierza prawie nie znamy grodzisk, a te, które istnieją, nie mają tak dobrze zachowanych umocnień.

Grot strzały czy miniatura włóczni?

W sumie wykonano osiem wykopów o powierzchni 4-20 metrów. Ujawniły one, że zachowany wał oddzielający grodzisko od wzniesienia utworzony został po wykopaniu suchej fosy na zboczu lessowego cypla. Na powstałym w ten sposób garbie umieszczono zapewne podwójną palisadę drewnianą oblepioną gliną. Dalej, na przedłużeniu tego wału wzdłuż stromego cypla wykonano niski wał drewniano-ziemny, wzmocniony od wewnątrz kamiennym nasypem, również prawdopodobnie zwieńczony palisadą. Resztki spalenizny po drewnianych belkach wskazują na zniszczenie wału na skutek pożaru.

Wnętrze grodu było niezamieszkałe – nie stwierdzono istnienia tam warstwy kulturowej, ani żadnych obiektów, poza tajemniczą owalną jamą. Natrafiono natomiast na pojedyncze zabytki, takie jak zdobiony pierścionek z brązu, ołowiane odważniki, ozdoby ze srebra i brązu, fragmenty ceramiki.

Najbardziej intrygujące z tych znalezisk to żelazny grot strzały. Ze względu na swój nietypowy kształt nie znajduje bliskich analogii na terytorium Polski. Jak stwierdzają odkrywcy, przypomina raczej miniaturowy grot włóczni.

Wszystkie zabytki datowane są w przedziale czasowym od IX wieku po początek wieku XI.

Czyżby jama ciałopalna?

Zagadkowa jest również nieckowata w przekroju, płytka, owalna jama o średnicy około 2,5 metra. W jej wnętrzu znajdowały się takie zabytki metalowe, jak żelazny odważnik, zdobiony granulacją srebrny paciorek, brązowa sprzączka pasa oraz wykonane z brązu elementy kolejnego pasa (sercowate aplikacje i okucie zakończenia rzemienia). Ponadto w jamie zachowały się liczne kamienie różnej wielkości, kości zwierzęce, okruchy węgla drzewnego i fragmenty co najmniej trzech naczyń.

opatow-jama

Zagadkowa jama przypominająca pochówek typu Alt Käbelich (fot. Marek Florek)

- Z całą pewnością jama ta nie jest pozostałością budynku mieszkalnego bądź gospodarczego, trudno ją również uznać za jamę śmietniskową (odpadkową). Swą formą i zawartością najbardziej przypomina ona jamowe groby ciałopalne tzw. typu Alt Käbelich (nazwa od miejscowości w Meklemburgii w Niemczech). Groby takie na ziemiach polskich odkryto do tej pory na Pomorzu, w Wielkopolsce, ostatnio również pod Krakowem, pojedyncze być może również pod Krosnem na Podkarpaciu i w Batorzu na Lubelszczyźnie – wyjaśniał Marek Florek.

Jamę z okolic Opatowa odróżnia jednak brak w jej wnętrzu przepalonych kości ludzkich. Archeolodzy nie wykluczają jednak, że bardzo drobne fragmenty kości mogły zostać przeoczone z powodu niesprzyjającej sytuacji atmosferycznej w trakcie badań. Gdyby tak było, byłby to to pierwszy pochówek typu Alt Käbelich odkryty w północnej Małopolsce i jedyny umiejscowiony na grodzisku.

Autor tekstu: Grzegorz Antosik

Podziel się

  • Facebook
  • Twitter
  • Email
  • Google Plus
Ten wpis umieszczono w kategorii Archeologia i otagowano jako , , , , , . Dodaj link do ulubionych. Dodaj komentarz lub zostaw trackback: Trackback URL.

Skomentuj

Twój adres email nie zostanie opublikowany i nie będzie rozpowszechniany.

Możesz używać następujących tagów i znaczników HTML <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

*