Kocie zamki, czyli kryjówki husytów w okolicach Jasła

wa_ziemny_wraz_z_fos.Obwałowane schronienie odkryte przez archeologów niedaleko Jasła było prawdopodobnie kryjówką uchodzących z Czech husytów. Stanowisko Bieździadka (Koci Zamek) położone jest w zachodniej części Garbu Warzyckiego. Para jasielskich archeologów, Joanna Pilszyk oraz Piotr Szmyd, natrafiła na nie korzystając z danych systemu LIDAR udostępnionych przez Geoportal 2 w ramach projektu ISOK. W kwietniu tego roku istnienie fortyfikacji zostało potwierdzone w wyniku prospekcji terenowej.

Nazwę miejsca należy wiązać z pobytem odłamu husytów – taborytów w okolicach Jasła, którzy po przegranej bitwie pod Lipanami szukali schronienia m.in. w Polsce. Ślady ich pobytu przetrwały do dzisiaj w postaci nazw miejscowych, takich jak Koci Zamek, Kocie Miasto lub rzadziej Kocia Góra.

- Mam wrażenie, że Kocie Zamki same mnie znajdują – stwierdza ironicznie Piotr Szmyd.

Nowoodkryte stanowisko położone jest niedaleko wsi Bieździadka na wąskiej odnodze cypla opadającego ku potokowi Bieździadka. Z trzech stron chronią je w naturalny sposób strome zbocza stoku, natomiast od strony czwartej, gdzie dostęp był w miarę łatwy, posadowiono dwie linie wałów i poprzedzających je fos. Wysokość wałów sięga nawet ponad 2 m. W przeszłości dodatkowo zapewne były zwieńczone parkanem, płotem lub palisadą.

rzeba_terenu_przedstawiajca_stanowiska_nr_13_w_biedziadce

Rzeźba terenu przedstawiająca stanowisko nr 13 w Bieździadce (oprac. J. Pilszyk, P. Szmyd)

Całość założenia obronnego jest bardzo niewielka – liczy zaledwie ok. 9 arów (przestrzeń dla jednego domostwa). Nie był to punkt obserwacyjny ani strażnica, gdyż nie rozciąga się stąd szeroki widok na okolicę. Wręcz przeciwnie – obiekt schowany jest między wzgórzami, z dala od głównych rzek. Archeolodzy uważają, że wskazuje to na chęć ukrycia się użytkowników tego miejsca.

- Pani, która mieszka po sąsiedzku z odkrytym obiektem nazywa to miejsce „Kocim Zamkiem”, ale nazwa mogła zostać przeniesiona z innego, sąsiedniego miejsca – tłumaczy Piotr Szmyd. – Ciekawostką jest, że miejscowa plotka głosi, że w miejscu Kociego Zamku pochowano konfederatów barskich.

Określenie koci zamek oznacza obóz utwierdzony koczami, tj. wozami wojennymi (w języku węgierskim kocsi oznacza wóz, w czeskim koča to kareta). Po skartowaniu miejsc o podobnych nazwach Piotr Szwed zauważył dwa wyodrębniające się skupiska układające się wzdłuż rzek Dunajec oraz Wisłoki. Według niego mogą one wskazywać trasę wędrówki uciekających taborytów. Łączy je charakterystyczne położenie – wybierano szczyty wzgórz, gdzie dało się dojechać wozami a następnie ułożyć je w okrąg.

Clipboard01

Mapa obrazująca występowanie miejscowości: Koci Zamek, Kocie Miasto lub Kocia Góra (oprac. Piotr Szmyd)

Przeprowadzający oględziny archeolodzy nie natrafili na żadne zabytki ruchome. Nie pomogło również przeszukanie z użyciem detektora metalu. Zarazem nie pozyskano więc żadnych zabytków pozwalających datować obiekt.

- Datowanie tego obiektu pozostaje kwestią otwartą – mówi Szmyd – nie mamy żadnych archeologicznych znalezisk, które mogły by pomóc w datowaniu tego obiektu. Prof. dr hab. Michał Parczewski oraz dr Michał Wojenka datują na późne średniowiecze.

Więcej pozwoliły by wyjaśnić dopiero prace wykopaliskowe, ale te na razie nie będą prowadzone. Kto i kiedy wybudował wały na wzgórzu musi na razie pozostać zagadką.

Autor tekstu: Grzegorz Antosik

Podziel się

  • Facebook
  • Twitter
  • Email
  • Google Plus
Ten wpis umieszczono w kategorii Archeologia i otagowano jako , , , , , , , , , . Dodaj link do ulubionych. Dodaj komentarz lub zostaw trackback: Trackback URL.

Jeden Komentarz

  1. Marcin
    Opublikowano 31 marca 2017 o 12:25 | Link

    W mojej okolicy również istnieje wzniesienie o eliptycznej podstawie, nazywane przez tamtejszych mieszkańców kocim zamkiem. Link: http://mapy.geoportal.gov.pl/imap/?
    locale=pl&gui=new&sessionID=3148080

Skomentuj

Twój adres email nie zostanie opublikowany i nie będzie rozpowszechniany.

Możesz używać następujących tagów i znaczników HTML <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

*