Czeskie i morawskie tropy w sprawie budowy kościoła św. Benedykta w Krakowie

kosciolbenedyktaPrzez ostatnie dwa lata archeolog Jacek Czuszkiewicz prowadził badania kościoła św. Benedykta w Krakowie. Jest to niewątpliwie jeden z najstarszych kościołów w Małopolsce. Naukowcy wciąż mają wątpliwości, kiedy go wybudowano, skąd pochodzili budowniczy i kogo pochowano na przykościelnym cmentarzu. W tym roku badania archeologiczne będą kontynuowane, ale nad rozwiązaniem zagadki współpracują specjaliści z różnych dziedzin.

Konstrukcja (popękały mury, posadzka i fundamenty) zostanie solidnie wzmocniona. W planach jest również pokazanie zwiedzającym warstw archeologicznych na prawo od ołtarza przez zabezpieczającą szybę.

Pierwszą budowlą, którą posadowiono w tym miejscu była rotunda. Do jej wzniesienia użyto piaskowca sprowadzanego z okolic Wieliczki lub Myślenic. Dlaczego nie użyto miejscowego wapienia? Czuszkiewicz przypuszcza, że budowniczowie byli obcymi, którzy nie znali się na obróbce tutejszego kamienia.

Obecnie zakłada się, że rotundę wybudowano na przełomie X/XI w. By rzucić nieco światła na tę kwestię wysłano próbkę gipsowej zaprawy do datowania metodą węgla C14. Metoda ta daje jednak szeroki margines błędu, wątpliwe zdaje się więc, by przybliżyła nas do rozwiązania.

Sprawą otwartą pozostaje również datowanie umiejscowionego powyżej rotundy kościoła o czworokątnej podstawie. Wbrew wcześniejszym przypuszczeniom, budulcem nie okazał się wapień, ale również piaskowiec. Pod względem technologicznym konstrukcji tej najbliżej do rotundy Najświętszej Marii Panny na Wawelu, architektonicznie zaś wykazuje bliskie związki z budowlami z Mikulczyc i Kopczyc na Morawach. Dotąd kościół datowano na XII w. Dziś, w świetle nowych odkryć, naukowcy rozkładają ręce.

Na zewnątrz kościoła, w jego północnym narożniku odkryto przybudówkę wchodzącą pod gotycki mur. Jej funkcja pozostaje na razie niewyjaśniona. Być może rotunda pełniła funkcję świątyni pałacowej.

Najstarsza rotunda wykazuje podobieństwa do budowli z Moraw, co każe nam postawić pytanie, kto ją budował i na czyje polecenie.

Tajemniczo brzmi samo wezwanie kościoła św. Benedykta. Brak powiązań z opactwem benedyktynów w Tyńcu każe zwrócić uwagę np. na benedyktynów z czeskiego Brevnova. Ich klasztor został założony przez Bolesława II Pobożnego i ówczesnego biskupa Pragi a późniejszego świętego – Wojciecha – w roku 993.

Św. Benedykt czczony jest 21 marca, czyli w dniu wiosennego przesilenia. Patron został więc może wybrany ze względu na odbywające się tu pogańskie obrzędy. Ich reliktem jest Rękawka urządzana do dziś na Kopcu Krakusa w pierwszy wtorek po Wielkanocy.

Ciekawe są również wyniki badań antropologicznych przeprowadzonych przez doktorantki Justynę Marchewkę i Katarzynę Kliś z Zakładu Antropologii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Na 37 pochówków odkrytych na zewnątrz kościoła 30 należało do zmarłych poniżej 14-ego roku życia. Wewnątrz kościoła na 29 osób 18 również zmarło poniżej tego wieku.

Co ciekawe, przed ołtarzem, w miejscu zarezerwowanym zwykle dla możnych, złożono ciało prawdopodobnie dziewczynki pomiędzy 9-tym a 13-tym rokiem życia. Posiadała ona cechy typowe dla syndromu Klippel-Feila, czyli zrośnięcie kręgów szyjnych kręgosłupa i deformacje czaszki. Pochowano ją zapewne w całunie bez dodatkowego wyposażenia. Niedaleko znajdował się również pochówek innego dziecka ze zmianami patologicznymi czaszki, młodszego, zmarłego najprawdopodobniej w wyniku zapalenia opon mózgowych.

Głównie fragmenty czaszek oraz inne szczątki kostne znajdowały się także w dwóch niszach wykutych w północnej ścianie kościoła.

Autor tekstu: Grzegorz Antosik

Podziel się

  • Facebook
  • Twitter
  • Email
  • Google Plus
Ten wpis umieszczono w kategorii Archeologia i otagowano jako , , , . Dodaj link do ulubionych. Dodaj komentarz lub zostaw trackback: Trackback URL.

Skomentuj

Twój adres email nie zostanie opublikowany i nie będzie rozpowszechniany.

Możesz używać następujących tagów i znaczników HTML <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

*