Łysiec – najbardziej tajemnicza z polskich gór

Recenzja: Czesław Hadamik, Święty Krzyż. Książę innych gór, Jedność, 2015

hadamikMała, urocza książeczka, którą czyta się lekko i ogląda z przyjemnością. Łysiec, czyli Święty Krzyż, do tej pory nie chce zdradzić swoich tajemnic ani z czasów pogańskich, ani z czasów benedyktynów. W średniowieczu, a i jeszcze później, była to najbardziej znana polska góra, do tego otaczana wyjątkowym kultem tak przez zwykłych Polaków, jak i królów. Hadamik bardzo klarownie przedstawia nam przegląd źródeł związanych z górą i różnych teorii mediewistów. Od nas zależy, jaką wersję historii uznamy za najbardziej przekonującą.

Święty Krzyż nie pozwala ustalić na swój temat nawet podstawowych faktów. Czy we wczesnym średniowieczu było to miejsce pogańskiego kultu? Kiedy i dlaczego w tym odosobnionym miejscu pojawili się benedyktyni? Czy w licznych i barwnych legendach o Łyścu kryje się jakieś źródło prawdy?

Kontynuuj czytanie »

Opublikowano w Książki | Otagowano jako , , , , , , , , | Skomentuj

Szkielet w studni: saga mówiła prawdę

borg1Archeolodzy pracujący w norweskim mieście Trondheim natrafili na dnie przyzamkowej opuszczonej studni na szkielet. Zarówno miejsce jak i okoliczności w jakich ciało trafiło do studni opisuje Saga o Sverre, której dokładność opisu wydarzeń zaskoczyła historyków.

W roku 1197 król Sverre Sigurdsson i jego najemnicy zostali oblężeni i pokonani w zamku Sverresborg. Działo się to w okresie norweskiej wojny domowej. Stronę króla wspierali birkebeinerzy – stronnictwo ubogich chłopów, a napastnikami byli baglerzy – przedstawiciele interesów arystokracji, kleru i kupców.

Kontynuuj czytanie »

Opublikowano w Archeologia | Otagowano jako , , , , , , , | Skomentuj

Polska na tle regionu: błyskawiczna chrystianizacja?

Mity o chrzcie Polski (5)

Hakon DobryGdy książę Mieszko przyjął chrzest nie było to równoznaczne z chrystianizacją państwa. Razem z Mieszkiem nie musieli ochrzcić się możni, drużyna ani nawet rodzina. Tolerancja chrześcijańskiego władcy dla oficjalnej działalności pogańskich kultów, poganin obejmujący władzę po chrześcijaninie, powstania pogańskie obalające chrześcijańskich władców były w ówczesnych państwach naszego regionu normą a nie czymś niespotykanym.

Czytając komentarze do cyklu „Mity o chrzcie Polski” najczęściej podnoszone w nich zastrzeżenie zdaje się odnosić do problemu chrystianizacji państwa. Czytelnicy uznają chrzest Mieszka za chrzest państwa i Polskę za państwo chrześcijańskie od 966 r., nawet jeśli nawrócenie poddanych zajęło dłuższy czas, bo „państwo było prywatną własnością Mieszka” i „takie były wówczas realia”. Porównując jednak sytuację u nas z chrystianizacją otaczających nas ludów (Czechów, Morawian, Rusów, Szwedów, Luciców) trzeba stwierdzić, że realia były zupełnie inne niż część szanownych Czytelników sobie wyobraża.

Kontynuuj czytanie »

Opublikowano w Publicystyka | Otagowano jako , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Skomentuj

Negatywne skutki chrztu Polski

Mity o chrzcie Polski (4):

chrzestCzy decyzja Mieszka I o przyjęciu chrześcijaństwa miała wyłącznie pozytywne dla niego samego i polskiego państwa następstwa? Zarówno naukowa jak i pozanaukowa dyskusja skupia się na skutkach pozytywnych (szczególnie przy okazji obchodzonej rocznicy). Te negatywne są zwykle marginalizowane albo pomijane. Tymczasem można odnotować przynajmniej kilka konkretnych i jednoznacznie niekorzystnych tendencji a naukowa rzetelność wymaga, by były rozpatrywane na równi z korzyściami.

Konwersja przede wszystkim wyraźnie osłabiała wewnętrznie młode państwo. Podkopanie władzy księcia w pogańskim społeczeństwie, wymykanie się z jego rąk części prerogatyw, nowa linia konfliktów były nie do uniknięcia i musiały w tym czasie być dotkliwie odczuwane. Do tego należy dołożyć rosnące obciążenia fiskalne. Jeśli zapoczątkowanie chrystianizacji przez Mieszka I było napoczęciem beczki miodu, to znalazła się w niej niejedna łyżka dziegciu.

Kontynuuj czytanie »

Opublikowano w Publicystyka | Otagowano jako , , , , , , | 2 Odpowiedzi

Czyj to skalp? Zagadka kościoła w Hampshire

hair-relic_7390W kościele opactwa Romsey w Hampshire można oglądać zamknięte w drewnianym pudełku z szybką splecione ludzkie włosy. Kogo oskalpowano dla tej pamiątki? Na trop rozwiązania zagadki naprowadziły dopiero naukowe testy przeprowadzone w tym roku.

W 1839 r. grabarze kopiąc we wnętrzu kościoła natknęli się na ołowianą trumnę. Po wybiciu w niej otworu i sięgnięciu do środka znaleźli wewnątrz ludzkie włosy na dębowej podkładce i kość palca, która się rozpadła. Włosy wprowadziły odkrywców w zdumienie, gdyż zachowały się jakby pochodziły od wciąż żywej osoby.
Kontynuuj czytanie »

Opublikowano w Archeologia | Otagowano jako , , , , , , | Skomentuj

Masakra w centrum Czech

grob masowyŚwiadectwo jednego z największych wczesnośredniowiecznych aktów przemocy znajduje się na terytorium naszych czeskich sąsiadów. Jest nim masowy grób zawierający szczątki nawet 60 osób odkryty przez archeologów w pobliżu grodziska Budeč.

Według Ivo Stefana, archeologa z Uniwersytetu Karola w Pradze, prawdopodobnie mamy tu do czynienia z ofiarami rzezi związanej z przejęciem władzy przez Bolesława I Srogiego po zamordowaniu Wacława I Świętego w 935 r. Choć w kronikach średniowiecznych nie brakuje opisów podobnych krwawych wydarzeń to niezmiernie rzadko mają możliwość przyjrzeć się im archeolodzy.
Kontynuuj czytanie »

Opublikowano w Archeologia | Otagowano jako , , , , , , , | Skomentuj

Europę przed Mongołami uratowała pogoda

najazd-mongolowW 1241 r. wielka armia mongolska pokonała polskie wojska w bitwie pod Legnicą. Klęskę ponieśli również Węgrzy a ich kraj stał się miejscem zimowania najeźdźców. Dziś połowa Europy mogłaby mówić po mongolsku, gdyby Batu-chan zdecydował się w kolejnym roku kontynuować nadzwyczaj pomyślnie rozpoczętą inwazję. Jednak Mongołowie postanowili się wycofać.

Historyk Nicola Di Cosmo z Princeton University i klimatolog Ulf Büntgen ze Szwajcarskiego Federalnego Instytutu Badawczego WSL twierdzą, że stało się tak z powodu bardzo wilgotnej wiosny, która nastąpiła po srogiej zimie na Nizinie Węgierskiej. Z tego powodu mongolscy jeźdźcy w 1242 r. z trudem znajdywali tutaj pożywienie dla setek tysięcy prowadzonych koni a w grząskim terenie ciężko było prowadzić ataki konnicy.
Kontynuuj czytanie »

Opublikowano w Wydarzenia | Otagowano jako , , , , , | Skomentuj

Wyjątkowy skarb monet na Podlasiu

zlotoriaNa Podlasiu dokonano odkrycia, jakie nigdy wcześniej nie miało miejsca w tym regionie. Wydobyty skarb składa się z ponad 200 monet, w tym niezwykle rzadkiego denara Bolesława Chrobrego.

Denar Chrobrego był bity prawdopodobnie w latach 1010-1020. Z jednej strony znajduje się rewers z napisem DUX INCLITUS, z drugiej – też rewers, ale denara Mieszka II. Dotąd znano tylko dwa egzemplarze takiej hybrydy.

Kontynuuj czytanie »

Opublikowano w Archeologia | Otagowano jako , , , , | Skomentuj